Çelik takılar, dayanıklı ve bakımı kolay yapılarıyla son yıllarda takı kutularında sıkça yer alan parçalardan biri haline geldi. Bu takıları alırken en çok merak edilen soru ise kararıp kararmadığıdır. Kısa cevap şudur: Kaliteli paslanmaz çelik takılar kararmaya karşı oldukça dirençlidir. Ancak bu direnç sınırsız değildir ve bazı durumlarda çelik takılarda da renk değişimi veya matlaşma görülebilir. Bu yazıda çeliğin neden kolay kararmadığını, hangi durumlarda etkilendiğini ve çelik takıların nasıl bakım görmesi gerektiğini anlatıyoruz.
Paslanmaz çelik, demirin krom, nikel ve bazı türlerde molibden gibi elementlerle birleştirilmesiyle elde edilen bir alaşımdır. Bu alaşımın sırrı kromdadır. Krom, havadaki oksijenle tepkimeye girerek çeliğin yüzeyinde gözle görülmeyen çok ince bir koruyucu tabaka oluşturur. Bu tabaka, metalin nem ve havayla temasını sınırlar ve paslanmayı büyük ölçüde engeller. Daha da önemlisi, yüzey çizildiğinde bu tabaka kendini kısa sürede yeniden oluşturur.
Takı sektöründe en çok kullanılan türlerden biri 316L paslanmaz çeliktir. Bu tür, yapısındaki molibden sayesinde tuzlu suya ve kimyasallara karşı daha yüksek dayanım gösterir. Bu yüzden çelik takı alırken ürün açıklamasında çelik türünün belirtilip belirtilmediğine bakmak faydalı olur.
Paslanmaz çelik kararmaya dirençli olsa da bazı koşullar yüzeyde değişikliğe yol açabilir.
Havuz suyundaki klor, çamaşır suyu ve güçlü temizlik ürünleri, çeliğin koruyucu tabakasını zorlayabilir. Bu ürünlerle uzun süreli ve sık temas, yüzeyde lekelenme ve matlaşmaya neden olabilir.
Deniz suyu, çeliğe genellikle kısa sürede zarar vermez. Ancak deniz suyu takının üzerinde uzun süre kalır ve kurursa yüzeyde tuz kalıntıları ve lekeler oluşabilir.
Tüm çelik takılar aynı kalitede değildir. Krom oranı düşük veya düşük kaliteli alaşımla üretilen takılar paslanmaya ve renk değişimine daha yatkın olabilir.
Gold ve rose renkli çelik takılarda renk, çeliğin kendisinden değil yüzeye uygulanan kaplamadan gelir. Kaplamanın dayanıklılığı modele göre farklılık gösterebilir. Sert sürtünmeler, aşındırıcı ürünler ve uzun süreli kimyasal temas zamanla rengin açılmasına yol açabilir. Bu durumda yaşanan değişim kararma değil, kaplamanın aşınmasıdır. Çelik sedef taşlı kalp gold küpe ve çelik üçlü zincir gold bileklik gibi gold renkli modellerde aşındırıcı ürünlerden uzak durmak, rengin ömrünü uzatır.
Çelik takılarda en sık görülen matlaşma nedeni aslında kararma değil, yüzeyde biriken ter, sabun kalıntısı, krem ve kirdir. Bu birikim özellikle zincir halkalarının arasında ve desenli yüzeylerde belirgin hale gelir ve basit bir temizlikle kolayca giderilir.
Sade paslanmaz çelik takılar, ılık su ve hafif sabun kullanılarak temizlenebilir. Yumuşak bir bezle nazikçe silinip tamamen kurulanmalıdır. Taşlı, incili ve kaplamalı modellerde ise ürünün yapısına uygun bakım yapılmalı, uzun süre suda bekletmekten ve fırçalamaktan kaçınılmalıdır.
Gold veya rose renkli çelik takıları temizlerken sert fırçalardan ve aşındırıcı ürünlerden uzak durmak gerekir. Bu modellerde yumuşak bir bezle nazikçe silmek genellikle yeterlidir. Parlatma macunu veya gümüş parlatıcı gibi ürünler kaplamaya zarar verebilir.
Çelik takınızla denize veya havuza girdiyseniz, sonrasında takıyı tatlı suyla durulayıp kurulamak tuz ve klor kalıntılarının yüzeyde birikmesini önler. Kaplamalı modellerde ise denize ve havuza girmeden önce takıyı çıkarmak daha doğru bir tercih olur.
Çelik sert bir metal olduğu için diğer takılarla aynı kutuda saklandığında onları çizebilir. Çelik takıları ayrı bölmelerde veya keselerde saklamak hem kendilerini hem de diğer takılarınızı korur. Kuru bir ortamda saklamak ise uzun vadede yüzeyin parlak kalmasına yardımcı olur.
Parfüm ve kremleri takıyı takmadan önce uygulamak, kimyasal teması en aza indirir. Temizlik yaparken eldiven kullanmak veya takıyı çıkarmak, çamaşır suyu gibi güçlü kimyasallarla teması önler. Takının yüzeyinde bir leke fark ettiğinizde beklemeden temizlemek, lekenin kalıcı hale gelmesini engeller. Farklı çelik küpe seçeneklerini çelik küpe kategorisinde inceleyebilirsiniz. Spor salonunda veya yoğun fiziksel aktivite sırasında takıyı çıkarmak ise hem terle teması hem de darbe ve sürtünme kaynaklı çizilmeleri önler.
Kaliteli paslanmaz çelik takılar kararmaya karşı oldukça dirençlidir. Klor, sert kimyasallar ve uzun süreli tuzlu su teması yüzeyde lekelenmeye neden olabilir.
Kaliteli paslanmaz çelik takılar suya karşı yüksek dayanıklılık gösterir ve normal su teması nedeniyle kolayca kararmaz. Bununla birlikte sabun, şampuan ve diğer kozmetik ürünlerin yüzeyde birikmesini önlemek için düzenli temizlik önerilir. Kaplamalı modellerin kullanımında ise daha dikkatli olunmalıdır.
Gold çelik takıların renk ömrü, kaplama özelliklerine ve kullanım alışkanlıklarına bağlıdır. Aşındırıcı ürünler ve sert sürtünmeler zamanla rengin açılmasına neden olabilir.
Sade paslanmaz çelik takılar ılık su ve hafif sabunla temizlenip yumuşak bir bezle tamamen kurulanabilir. Taşlı, incili ve kaplamalı modellerde ise fırça kullanmadan, yalnızca yumuşak bir bezle nazikçe silmek daha güvenlidir.
Diğer takılardan ayrı, kuru bir ortamda ve bölmeli bir kutu veya kese içinde saklamak hem çelik takıları hem de diğer takılarınızı korur.